Home Góc nhìn Đường sắt hàng chục tỉ USD chỉ để chở khách rất lãng phí

Đường sắt hàng chục tỉ USD chỉ để chở khách rất lãng phí

23 min read
0
0
131

TTO – Theo chuyên gia, đề xuất đầu tư đường sắt cao tốc 58,7 tỉ USD mà chỉ vận chuyển được hành khách sẽ vô cùng lãng phí, đánh mất lợi thế trục xương sống vận tải hàng hóa.

Ngoài vận chuyển khá.ch, đường sắt còn có lợi thế lớn về vận chuyển hàng hóa – Ảnh: T.T.D.

Dù th.ừa nh.ận rất khó so sá.nh chi phí vốn giữa cá.c phương á.n đầu tư khá.c nhau, nhưng cá.c chuyên gia cho rằng việc chi hàng chục tỉ USD để làm một tuyến đường sắt chỉ phục v.ụ việc vận tải hành khá.ch là chưa hợp lý, kh.ông hiệu quả.

Trong khi đó, theo cá.c chuyên gia, nhu cầu vận chuyển hàng hóa tại Việt Nam ngày càng tăng, hệ thống đường bộ đang quá tải với chi phí vận chuyển cao, nên việc đầu tư tuyến đường sắt Bắc – Nam cần tính đến mục tiêu vận chuyển hàng hóa nhằm chia lửa với đường bộ.

Hơn nữa, trong bối cảnh hàng kh.ông giá rẻ ngày càng phát triển, người dân ngày càng có xu hướng chọn đường hàng kh.ông nên đường sắt cao tốc cũng sẽ rất khó cạnh tranh hút khá.ch.

Đường sắt hàng chục tỉ USD chỉ để chở khách rất lãng phí - Ảnh 2.

Đồ họa: TUẤN ANH

GS.TS Đặng Đình Đào (nguyên viện trưởng Viện Nghiên c.ứu kinh tế và phát triển):

Lợi thế tuyệt đối của đường sắt là chở hàng

Đường sắt hàng chục tỉ USD chỉ để chở khách rất lãng phí - Ảnh 3.

GS.TS Đặng Đình Đào

Bộ GTVT – cơ quan quản lý nhà nước về giao th.ông – lại có phương á.n đầu tư đường sắt cao tốc chỉ dành cho hành khá.ch mà kh.ông tính đến hàng hóa là rất khó hiểu.

Đa số cá.c quốc gia khi phát triển đường sắt đều kết hợp giữa vận tải hàng hóa và vận tải hành khá.ch. Đầu tư hàng chục tỉ USD chỉ để chở hành khá.ch là chưa hợp lý, phải hướng đến mục tiêu chở hàng hóa bằng đường sắt. Vận tải hàng hóa với quy mô, khối lượng lớn từ lâu đã là lợi thế tuyệt đối của ngành đường sắt.

T.Q mở đường sắt đi châu Âu chủ yếu hướng tới vận tải hàng hóa, chứ kh.ông chỉ tính tới vận chuyển hành khá.ch. Đường sắt của T.Q đã nối sang tới nước Đức, chuẩn b.ị nối tới nước Anh. Việc đầu tư một tuyến đường sắt cao tốc 58,7 tỉ USD chỉ để chở khá.ch là kh.ông cần thiết.

Tuyến đường sắt hiện hữu người Pháp đầu tư 136 năm trước đã rất lạc hậu và chỉ có một chiều, nên kh.ông đ.áp ứng được nhu cầu vận tải. Do đó, trên nền hạ tầng đường sắt Bắc – Nam khổ 1m hiện nay, cần đầu tư nâng cấp lên khổ 1,435m và làm hai chiều để nâng cấp tốc độ ch.ạy tàu lên 200 km/h.

PGS.TS Nguyễn Hồng Thái (phó ch.ủ t.ịch Hội Kinh tế vận tải đường sắt Việt Nam):

Rất khó so sá.nh vốn giữa cá.c phương á.n đầu tư khá.c nhau

Đường sắt hàng chục tỉ USD chỉ để chở khách rất lãng phí - Ảnh 4.

PGS.TS Nguyễn Hồng Thái

Dự á.n đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam là một bài toá.n rất lớn cần phải tính ở nhiều góc độ tổng thể, chứ đưa ra th.ông tin đơn giản rất khó so sá.nh vì còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Th.ông thường thế giới chọn phương á.n đầu tư đường sắt khai thá.c ở tốc độ 200-300km/h. Tốc độ thấp thì chi phí đầu tư và vận hành sẽ thấp hơn tốc độ cao vì yêu cầu kỹ thuật khá.c nhau.

Tôi được biết tất cả phương á.n ngh.iên c.ứu dự á.n đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam đã được đơn vị tư vấn trình bày nhiều lần qua cá.c hội nghị và nhiều nội dung đã được cơ quan liên quan th.ông qua trước khi Bộ GTVT trình Thủ tướng báo cáo ngh.iên c.ứu tiền khả thi. Về nguyên tắc, cá.c phương á.n đều phải so sá.nh kèm theo tiêu chuẩn kỹ thuật, c.ông nghệ, năng lực, mục đích đầu tư, đ.áp ứng nhu cầu tương lai trong bao nhiêu năm.

Do đó phải tính toá.n cá.c phương á.n để so sá.nh đầy đủ, chứ kh.ông chỉ nói ở góc độ vài câu đơn giản để khẳng định phương á.n nào hơn phương á.n nào. Nếu so sá.nh phương á.n chỉ thuần túy về mức giá sẽ rất khó mường tượng được.

Bởi làm đường rộng 8m tốn ít tiền nhưng mau quá tải, còn làm đường rộng 15m có thể đ.áp ứng nhu cầu trong thời gian dài hơn nhưng tốn nhiều tiền hơn. Vì vậy, giữa kịch bản 200km/h và 300km/h kh.ông chỉ so sá.nh thuần túy tổng mức đầu tư mà cả hiệu quả, chi phí trong quá trình khai thá.c thế nào.

TS Vũ Đình Ánh (chuyên gia kinh tế):

Kh.ông thể lấy nhu cầu hiện tại để quyết định

Đường sắt hàng chục tỉ USD chỉ để chở khách rất lãng phí - Ảnh 5.

TS Vũ Đình Ánh

Đường sắt cao tốc là một phương tiện giao th.ông nên cần đặt trong mạng lưới giao th.ông với cá.c phương tiện khá.c nhau và đặt trong l.ộ trình phát triển giao th.ông 10-20 năm tới. Phương á.n đầu tư tuyến đường sắt tốc độ 160-200km/h của Bộ KH-ĐT đỡ tốn hơn so với phương á.n của Bộ GTVT.

Theo đề xuất của Bộ KH-ĐT, tuyến đường sắt mới này sẽ vừa chở khá.ch vừa chở hàng, kết nối được với cá.c phương tiện giao th.ông khá.c. Đây là đề xuất ban đầu cần phân tích kỹ hơn, vì kh.ông nhất thiết hàng hóa cứ phải chở bằng đường sắt.

Hơn nữa, dù phương á.n này tiết kiệm hơn nhưng việc quyết định đầu tư cần đặt trong tầm nhìn 20-30 năm tới của giao th.ông Việt Nam và cá.c nước trong khu vực. Kh.ông thể lấy nhu cầu hay hiểu biết hiện tại để quyết định một đại dự á.n phục v.ụ nhu cầu 20-30 năm sau. Cần làm rõ cá.c vấn đề này trước khi quyết định đầu tư.

Đường sắt chỉ dành riêng cho hành khách rất lãng phí

Tôi ủng hộ quan điểm chúng ta nên làm đường sắt tốc độ cao với tốc độ từ 200km/h trở xuống, thay vì đầu tư đường sắt cao tốc với suất đầu tư quá lớn 58,7 tỉ USD. Bởi về quy mô, tiêu chuẩn, kỹ thuật, tài chính và độ rủi ro khi đầu tư của tuyến đường sắt tốc độ cao đều thấp hơn đường sắt cao tốc.

Khi làm một dự án phải hiểu được đặc điểm tình hình vận tải, thị trường vận tải đất nước hiện nay. Đề xuất đầu tư đường sắt cao tốc 58,7 tỉ USD mà chỉ vận chuyển được hành khách sẽ vô cùng lãng phí, đánh mất lợi thế trục xương sống vận tải hàng hóa.

Trong khi đó, phương án làm đường sắt tốc độ cao hiệu quả kinh tế sẽ rõ hơn vì có thể chạy tàu hỗn hợp, tức là chuyên chở hàng hóa, hành khách. Tuyến đường này sẽ “chia lửa” với ôtô hằng ngày đang gánh hàng triệu tấn hàng làm cho mạng lưới giao th.ông đường bộ “nghẹt thở”.

Theo thống kê sản lượng hành khách của tuyến đường sắt những năm gần đây cho thấy chặng ngắn, chặng dài đều nhường vị thế cho các hãng hàng kh.ông. Thị phần vận tải đường sắt ngày càng teo tóp và chiếm tỉ lệ rất nhỏ trong thị phần vận tải, bởi thời gian di chuyển cùng với một lộ trình đều thua hàng kh.ông.

Ngay cả tuyến đường sắt cao tốc 58,6 tỉ USD nếu được đầu tư cũng rất khó có thể giành được thị phần vận tải hành khách so với vận tải hàng kh.ông đang ngày càng phát triển mạnh. (Nguyên một cán bộ Công ty CP Đường sắt Sài Gòn, Đức Phú ghi)

BẢO NGỌC – TUẤN PHÙNG, theo Tuổi Trẻ

Load More In Góc nhìn

Leave a Reply

Check Also

Thời Trump, kinh tế Mỹ bay lên như con phượng hoàng

TTO – Tuần này đánh dấu ông Donald Trump đã cán mốc 1.000 ngày làm tổng thống Mỹ kể …