Home Thế giới Hồng Kông khủng hoảng, vì sao?

Hồng Kông khủng hoảng, vì sao?

22 min read
0
0
112

(TBKTSG) – Người Hồng Kông muốn bảo vệ dân quyền và tự do, chính quyền T.Q thì đòi kiểm soát và tuân phục – m.âu th.uẫn giữa hai ý chí này là cội nguồn cuộc khủng hoảng ch.ính tr.ị ở Hồng Kông suốt hai thập niên qua và còn tiếp tục k.éo dài.

Hàng trăm ngàn người Hồng Kông xuống đường phản đối dự luật dẫn độ với T.Q hô.m Chủ nhật 9-6. Ảnh: Bloomberg

Hô.m Chủ nhật 9-6 hàng trăm ngàn người Hồng Kông đã xuống đường tuần hành phản đối một dự luật về dẫn độ, theo đó người cư trú ở Hồng Kông có thể bị giải giao cho T.Q x.ét x.ử theo yêu cầu của Bắc Kinh. Đây là cuộc biểu tình lớn nhất của người dân kể từ khi Hồng Kông được Anh quốc trao trả cho T.Q năm 1997.

Theo thỏa thuận năm 1984 giữa London và Bắc Kinh, Hồng Kông được tiếp tục tự trị trong 50 năm (đến năm 2047), được duy trì chế độ tư bản thị trường về kinh tế, người dân được bảo đảm cá.c quyền như quyền nhân thân, quyền tự do biểu đạt, tự do lập hội, tự do biểu tình – tất cả được thể chế hóa trong Luật Căn bản (Basic Law).

Theo quan điểm của T.Q, Hồng Kông là một “đặc khu hành chính” (SAR) dưới quyền l.ãnh đ.ạo toàn diện của Bắc Kinh, nhưng Hồng Kông vẫn cho mình là một khu tự trị, có chính quyền riêng, đồng tiền riêng (đô la Hồng Kông); người T.Q muốn ra vào Hồng Kông phải có giấy phép đặc biệt như một kiểu thị thực, và ngược lại.

Xung khắc l.ộ ra khi Bắc Kinh b.ắt đầu can thiệp sâu vào nội tình Hồng Kông, làm cho người dân cảm thấy l.o s.ợ một ngày Hồng Kông sẽ trở thành bản sao của Thượng Hải hay Thẩm Quyến, nơi kinh tế phát triển nhưng nhiều quyền của người dân bị hạn chế.

Vì sao người Hồng Kông phản đối?

Dự luật về dẫn độ đã được thảo luận từ lâu trong hội đồng lập pháp và ngay cả cá.c th.ành v.iên hội đồng lập pháp cũng ẩu đả với nhau trong nghị viện về dự luật này. Hồng Kông đã có hiệp định về dẫn độ t.ội ph.ạm với khoảng 20 quốc gia và vùng lãnh thổ nhưng kh.ông có hiệp định với Đài Loan và T.Q. Việc sửa đổi và ban hành luật mới về dẫn độ được chính quyền cho là bổ sung vào chỗ thiếu này, nhằm ngăn chặn t.ình tr.ạng biến Hồng Kông thành “nơi trú ẩn” an toàn của giới t.ội ph.ạm.

Dự luật còn cho phép Trưởng đặc khu hành chính Hồng Kông được quyền phê chuẩn yêu cầu dẫn độ của nhà cầm quyền T.Q, thay cho quy định hiện hành là việc dẫn độ phải do t.òa á.n cấp cao đề nghị và hội đồng lập pháp phê chuẩn. Người dân l.o s.ợ, nếu được ban hành, luật về dẫn độ sẽ xóa bỏ quyền nhân thân của họ, ai cũng có ng.uy c.ơ bị b.ắt và giải giao cho T.Q.

Tờ Bloomberg cho biết, cơ quan an ninh T.Q đã lập sẵn danh sá.ch hơn 300 người ở Hồng Kông mà họ sẽ yêu cầu dẫn độ ngay sau khi luật này được ban hành.

Những người biểu tình kh.ông hy vọng tiếng nói của họ sẽ được lắng nghe và chính quyền Hồng Kông cũng khẳng định kh.ông nhượng bộ người dân, hội đồng lập pháp vẫn đưa dự luật dẫn độ ra thảo luận lần thứ hai vào ngày 12-6 và cố gắng ban hành thành luật trước cuối tháng 7, trước khi kết thúc nhiệm kỳ của hội đồng hiện hành.

Tá.c đ.ộng kinh tế

Chưa biết cuộc đ.ối đ.ầu giữa ý chí của chính quyền và người dân Hồng Kông sẽ được giải quyết như thế nào, song về mặt kinh tế, nhiều chuyên gia cho rằng việc Hồng Kông ban hành luật về dẫn độ với nội dung như hiện nay sẽ gây ng.uy h.iểm cho thành phố này với vai trò trung tâm thương mại và tài chính hàng đầu khu vực Đông Á.

Trường hợp n.ổi bật là qu.an h.ệ giữa Hồng Kông với thị trường Mỹ. Mỹ có đạo luật Chính sá.ch Mỹ – Hồng Kông 1992, theo đó Hồng Kông có một “quy chế đặc biệt” (special status) trong qu.an h.ệ với Mỹ, được đối xử như một thực thể kh.ông chủ quyền về kinh tế và thương mại, được hưởng nhiều ưu đãi về thuế quan, thị thực (visa), qu.an h.ệ thanh toán… mà T.Q lục địa kh.ông có được.

Nhờ quy chế đặc biệt với Mỹ mà Hồng Kông tiếp tục là điểm sáng thu hút đầu tư, kinh doanh; hầu hết cá.c tập đoàn kinh tế lớn đều mở văn phòng hoạt đ.ộng tại đây kể cả sau khi Hồng Kông đã trở thành đặc khu hành chính của T.Q.

Chính phủ Mỹ c.ảnh b.áo quy chế đặc biệt đó có thể bị phương h.ại nếu Hồng Kông ban hành luật về dẫn độ với nội dung như hiện nay, vì điều đó gây ng.uy h.iểm cho môi trường kinh doanh và doanh nhân nước ngoài. Một ủy ban của Quốc hội Mỹ yêu cầu xem xét lại một số điều khoản của luật Chính sá.ch Mỹ-Hồng Kông 1992 nếu Hồng Kông vẫn nhất quyết th.ông qua luật về dẫn độ.

Năm 2018, Mỹ có 85.000 c.ông dân và 1.300 doanh ngh.iệp hoạt đ.ộng ở Hồng Kông. Tại cuộc họp báo sáng 10-6, Morgan Ortagus, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Mỹ, nói rằng Mỹ quan ngại sâu sắc trước đ.ộng thái của chính quyền Hồng Kông, cuộc biểu tình hô.m Chủ nhật “biểu thị rõ ràng sự phản đối của c.ông chúng đối với dự luật” và bày tỏ lo ngại luật dẫn độ “sẽ đặt c.ông dân của chúng tôi, cư trú hoặc chỉ viếng thăm Hồng Kông, vào guồng máy tư pháp thất thường của T.Q”.

Theo chân Mỹ, Liên hiệp châu Âu và nhiều nước khá.c như Nhật Bản cũng có những hiệp định đối xử đặc biệt với Hồng Kông và những ưu đãi này có thể bị xét lại nếu môi trường kinh doanh ở Hồng Kông kh.ông còn được an toàn và thân thiện nữa.

Nếu điều đó xảy ra T.Q cũng bị thiệt h.ại. Hồng Kông, nhờ có đồng tiền riêng ngoài sự kiểm soát của T.Q và gắn (peg) với đô la Mỹ, là một kênh kết nối thị trường T.Q nội địa với thị trường thế giới bên ngoài tốt hơn rất nhiều so với Thượng Hải hoặc Thẩm Quyến.

Năm ngoái, giao thương giữa T.Q với thế giới qua ngả Hồng Kông đã vượt quá 1.000 tỉ đô la Mỹ, trong đó xuất khẩu của T.Q là 468 tỉ đô la. Qua chương trình kết nối chứng khoán Stock Connect của Hồng Kông, cá.c nhà đầu tư nước ngoài cũng đã đưa vào thị trường chứng khoán T.Q hơn 126 tỉ đô la tiền vốn.

Biến Hồng Kông thành một thành phố T.Q lục địa, nhường vai trò trung tâm tài chính khu vực cho Singapore, sẽ có ngày Bắc Kinh phải hối tiếc, hãng tin Reuters nhận định.

Huỳnh Hoa, theo Thời báo Kinh tế Sài Gòn

Load More In Thế giới

Leave a Reply

Check Also

Tổng thống Trump m.uốn tập hợp 55 tàu ch.iến tại vịnh Ba Tư để kiềm chế Iran

Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đang lên kế hoạch thành lập một sứ mệnh do thám hàn…