Home Công nghệ WikiLeaks và Julian Assange: Chuyện dài chưa bao giờ có hồi kết

WikiLeaks và Julian Assange: Chuyện dài chưa bao giờ có hồi kết

37 min read
0
0
37

Sau 7 năm tị nạn ở ĐSQ Ecuador, Assange đã bị nhà chức trá.ch Anh b.ắt gi.ữ, chấm dứt thời gian lẩn trốn của một trong những nhân vật gây tr.anh c.ãi nhất thế giới đầu thế kỷ 21.

Đoạn video ghi lại cảnh 7 nhân viên an ninh Anh v.ật l.ộn l.ôi nhà sáng lập WikiLeaks khỏi Đại sứ quán Ecuador tại London nhanh chóng lan truyền trên mạng. Julian Assange, với bộ râu rậm rạp màu trắng, mặc dù đã la hét ầm ỹ và chống cự mạnh mẽ nhưng cuối cùng vẫn bị đưa vào chiếc xe tải màu xám của c.ảnh s.át.

“Chúng ta phải chống cự. Cá.c bạn có thể chống cự”, Assange khản giọng hét lên. Đó là hình ảnh mà bản thân nhà sáng lập WikiLeaks có lẽ cũng thích thú: một thân, một mình chống lại sức mạnh của chính phủ.

Đó cũng là diễn biến mới nhất, nhưng chắc ch.ắn kh.ông phải là cuối cùng trong sự ngh.iệp khét tiếng của gười đàn ông gây nhiều tr.anh c.ãi, khi đan xen giữa những thành tựu đáng nể là những ch.ỉ tr.ích và cáo b.uộc ngh.iêm trọng.

WikiLeaks va Julian Assange: Chuyen dai chua bao gio co hoi ket hinh anh 1 Nhân viên an ninh Anh l.ôi Julian Assange ra khỏi Đại sứ quán Ecuador ở London. Ảnh: AP.

Nhân vật gây tr.anh c.ãi

Assange từ lâu đã tỏ rõ sở trường làm người của c.ông chúng. Và với sự am hiểu c.ông nghệ cũng như hiểu biết của một c.ông dân toàn cầu, nhà sáng lập WikiLeaks sớm nắm b.ắt được tầm ảnh hưởng mới mà internet có thể mang lại một cá nhân.

Sự ra đời của WikiLeaks đã làm nên sức mạnh của những người có khả năng tố giá.c, t.iết l.ộ th.ông tin mật với quy mô lớn cho số đông, kh.iến cho chính phủ và tầng lớp quyền lực ở nhiều quốc gia bực bội.

WikiLeaks phối hợp chặt chẽ với cá.c cơ quan truyền th.ông và những tờ báo hàng đầu thế giới để c.ông bố những th.ông tin mật về c.uộc ch.iến của liên quân do Mỹ dẫn đầu tại Afghanistan và Iraq, cũng như 250.000 thư tín tuyệt mật của Bộ Ngoại giao Mỹ.

Tuy nhiên, ph.ản ứ.ng với những hành đ.ộng Assange cũng rất khá.c nhau Bên cạnh hàng chục giải thưởng báo chí, hacker khét tiếng đến từ Australia liên tục có tên trong danh sá.ch đề cử giải Nobel Hòa bình kể từ năm 2010, nhưng ông cũng đối mặt với cáo b.uộc h.iếp d.âm tại Thụy Điển, bị chính phủ Anh và Mỹ săn lùng do dám t.iết l.ộ th.ông tin mật.

Dựa trên cá.c tài liệu mà WikiLeaks c.ông bố, Assange có thể được coi là người hùng của tự do th.ông tin, hoặc có thể bị coi là tên t.ội ph.ạm.

Dù luôn tự nhận mình là nhà báo, nhưng Julian Assange đóng vai trò gần với một nhà hoạt đ.ộng xã hội hơn, vì nhiều lúc ông kh.ông thể hiện được vai trò cung cấp th.ông tin trung lập và c.ông bằng mà một nhà báo cần có.

Suốt 7 năm qua, Assange lánh nạn bên trong Đại sứ quán Ecuador ở London, tránh khỏi tầm với của cá.c c.ông tố viên Mỹ và cá.c nhà đ.iều tr.a t.ội ph.ạm t.ình d.ục Thụy Điển.

Bên trong căn phòng nhỏ ở góc tòa nhà, ông nuôi một con mèo và tiếp tục điều hành WikiLeaks, t.ổ ch.ức cá.c buổi họp báo bên ngoài ban c.ông trước hàng trăm người ủng hộ, và thậm chí còn tiếp đón những vị khá.ch n.ổi tiếng như Lady Gaga hay Pamela Anderson – “người tình tin đồn” ông tr.ùm WikiLeaks.

Vụ b.ắt gi.ữ lhô.m 11/4 à kết quả của c.uộc ch.iến pháp lý dai dẳng b.ắt nguồn từ năm 2010, khi Bộ Tư pháp Mỹ tuyên bố đang đ.iều tr.a WikiLeaks.

Chính quyền Obama lúc đó đã từ bỏ kế hoạch này sau khi cá.c cố vấn cho rằng truy tố WikiLeaks sẽ tạo thành một tiền lệ ng.uy h.iểm, do việc c.ông bố th.ông tin mật là chuyện rất bình thường với cá.c cơ quan truyền th.ông đại chúng.

WikiLeaks va Julian Assange: Chuyen dai chua bao gio co hoi ket hinh anh 2 Chiến dịch tranh cử tổng thống năm 2016 của bà Hillary Clinton đã bị ảnh hưởng ngh.iêm trọng sau khi WikiLeaks c.ông bố cá.c bức thư điện t.ử của đảng Dân chủ. Ảnh: New York Times.

Tuy nhiên, mọi thứ chuyển hướng vào năm 2016, khi những người Mỹ từng ủng hộ Assange trước đây quay lưng với nhà sáng lập WikiLeaks, vì cho rằng trang web này đã biến thành một c.ông cụ để Nga can thiệp bầu cử Mỹ. Những email của đảng Dân chủ được WikiLeaks t.iết l.ộ nhanh chóng lan tràn trên mạng xã hội, gây bất lợi cho ứng viên Hillary Clinton.

Điều này kh.iến cho ông Trump có những ph.ản ứ.ng tích cực, tổng thống Mỹ từng nói “Tôi yêu WikiLeaks” trong một bài phát biểu năm 2016. Nhưng cũng chỉ vài tháng sau khi ông Trump nhậm chức, WikiLeaks c.ông bố một loạt tài liệu mật về cá.c c.ông cụ hack dữ liệu của CIA, kh.iến cho người đứng đầu CIA lúc đó ,ông Mike Pompeo, gọi Assange là “k.ẻ tự yêu bản thân” và mô tả WikiLeaks là t.ổ ch.ức tình báo thù địch phi chính phủ.

Phát biểu này của ông Pompeo chính là điềm báo trước của cáo b.uộc xâm nhập máy tính tr.ái ph.ép mà Bộ Tư pháp Mỹ đưa ra chống lại nhà sáng lập WikiLeaks hô.m 11/4.

Từ cậu bé vùng ngoại ô…

Sau tuổi thơ kh.ông mấy êm đềm vì cha mẹ ly dị, cậu bé Julian đã sống qua hơn 30 thành phố tại Australia trước khi chuyển tới vùng ngoại ô Melbourne. Emerald, thị trấn nhỏ nơi Assange sinh sống hết sức nhàm chán và đó là lý do chàng trai này hứng thú với máy tính.

Vào năm 1991, ở tuổi 20, Assange lần đầu tiên bị truy tố vì xâm nhập tr.ái ph.ép mạng máy tính. Theo New Yorker, thẩm phán kết luận h.ành v.i này chỉ mang tính chứng tỏ bản thân và kh.ông g.ây th.iệt h.ại nào, vì vậy Assange chỉ bị ph.ạt c.ảnh c.áo.

WikiLeaks va Julian Assange: Chuyen dai chua bao gio co hoi ket hinh anh 3 Julian Assange tại Australia, ảnh chụp năm 1995. Ảnh: Getty.

Trong cuốn sá.ch “Underground” của Suelette Dreyfus, mô tả về cộng đồng tin tặc Australia những năm 1990 mà Assange là một trong những th.ành v.iên n.ổi bật, tá.c giả cho biết luật bất thành văn của cộng đồng này là: Kh.ông g.ây th.iệt h.ại tới hệ thống máy tính mà bạn xâm nhập, kh.ông thay đổi th.ông tin trong hệ thống đó; và chia sẻ những th.ông tin này.

Những quy định này đã ảnh hưởng đến Assange khi sáng lập WikiLeaks vào năm 2006, và chỉ 2 năm sau, trang mạng đã c.ông bố hàng triệu tài liệu mật, với nội dung đa dạng, từ b.ằng ch.ứng về th.am nh.ũng ở Kenya, th.ông tin về c.uộc ch.iến Iraq và nhà t.ù Guantanamo, thậm chí là những chủ đề bình dân hơn như kịch bản bộ phim Indiana Jones hay hồ sơ thuế của siêu sao hành đ.ộng Wesley Snipes.

Người đã đưa Assange và WikiLeaks lên đỉnh cao của sự n.ổi tiếng chính là Chelsea Manning, chuyên viên phân tích tình báo cấp thấp tại một căn cứ quân sự Mỹ ở Iraq. Chán nản và hoài ngh.i về c.uộc ch.iến cũng như chính sá.ch ngoại giao của Mỹ, binh sĩ này b.ắt đầu sao chép hàng nghìn tài liệu mật vào đĩa CD, được ngụy trang dưới vỏ bọc cá.c bài hát của Lady Gaga.

Sau khi trở về Mỹ, Manning liên lạc với cả New York Times và Washington Post trước khi tìm đến WikiLeaks, và ngay lập tức t.ổ ch.ức của Assange chớp lấy cơ hội này. Ban đầu, họ đăng tải một video gây sốc ghi lại cảnh 2 máy bay trực thăng quân đội Mỹ n.ổ s.úng vào cá.c đ.ối t.ượng ngh.i là k.ẻ thù trên mặt đất. Hai trong số những đ.ối t.ượng bị gi.ế.t hóa ra là phóng viên chiến trường của Reuters.

Chính Reuters cũng đã gặp khó khăn khi đ.iều tr.a nguyên nhân vụ việc trước đó, nhưng lúc bấy giờ thì cả thế giới có thể chứng kiến những gì đã diễn ra.

Cá.c quan chức quân đội ch.ỉ tr.ích WikiLeaks vì đã loại bỏ th.ông tin về bối cảnh của sự việc, bao gồm sự xuất hiện của cá.c thiết bị phóng t.ên l.ửa dưới mặt đất, và một số v.ũ kh.í khá.c mà trực thăng nhắm tới. WikiLeaks đặt tên đoạn băng này là “Collateral Murder” (Vụ gi.ế.t người ngoài dự kiến).

WikiLeaks va Julian Assange: Chuyen dai chua bao gio co hoi ket hinh anh 4 Binh sĩ Mỹ trên trực thăng trong c.uộc ch.iến Iraq. Ảnh: New York Times.

Sau sự kiện đó, WikiLeaks hợp tá.c với tờ The Times của Anh để c.ông bố 77.000 tài liệu từ c.uộc ch.iến Afghanistan và 392.000 tài liệu từ c.uộc ch.iến Iraq. Tất cả được tạm gọi là “Nhật ký Chiến tranh”, được WikiLeaks xuất bản với sự phối hợp của Le Monde, Guardian và Der Spiegel, những tờ báo hàng đầu châu Âu.

Cá.c nhóm nhân quyền phàn nàn rằng việc WikiLeaks c.ông bố toàn bộ những th.ông tin này sẽ gây ng.uy h.iểm cho những c.ông dân Afghanistan làm việc với Mỹ, vì vậy trong những tài liệu về c.uộc ch.iến Iraq sau đó, những tên riêng đã bị bôi đen.

Khi cá.c tài liệu ngoại giao được c.ông bố, WikiLeaks phối hợp cùng The Times để che đi những người có khả năng bị ảnh hưởng, nhưng sau một cuộc cãi vã với biên tập viên người Anh, Assange cho xuất bản toàn bộ th.ông tin mà kh.ông qua biên tập.

…đến tầm ảnh hưởng quốc tế

Đến năm 2012, bộ trưởng ngoại giao Ecuador tuyên bố Assange đã yêu cầu tị nạn tại đại sứ quán nước này ở London và được chấp thuận. Từ căn phòng nhỏ bé ở góc tường, nhà sáng lập WikiLeaks vẫn tích cực bày tỏ ý kiến qua Twitter, dẫn một chương trình đối thoại trên kênh RT của Nga, và tiếp tục điều hành c.ông việc của WikiLeaks.

Assange thậm chí còn gửi một trợ lý tới hỗ trợ “người thổi còi” Edward Snowden khi người này bay từ Hong Kong đến Nga.

Dù kh.ông phải là nhà t.ù, nhưng thời gian dài kh.ông thể đi ra ngoài có lẽ đã ảnh hưởng tới sức khỏe tinh thần của nhà sáng lập WikiLeaks. Vaughan Smith, người ủng hộ lâu năm của Assange cho biết: “Đó là một căn phòng tí hon, với một cái ban c.ông tí hon. Nhỏ, nóng và bí bá.ch, sẽ thật sự khó khăn cho bất cứ ai ở đó”.

Một người bạn của Assange chia sẻ với New York Times hô.m 11/4, cho rằng cuối cùng thì sự cô đơn đã kh.iến người đàn ông 47 tuổi bị trầm cảm, đặc biệt là trong những ngày cuối tuần, khi có ít người ở Đại sứ quán và Assange kh.ông có ai đề trò chuyện và ông cũng kh.ông thể ra ngoài.

Assange được cho là rất chán nản và suy nghĩ nhiều về việc chỉ muốn đi ra ngoài một lúc, theo lời người bạn của ông. Sự phiền  muộn này cũng ảnh hưởng tới mối qu.an h.ệ với chủ nhà, khi cá.c nhân viên ngoại giao Ecuador trở nên mệt mỏi với h.ành v.i của Assange.

Ngay cả những người bạn thân của hacker đầu bạc cũng mô tả ông là người khó tính, tự yêu bản thân và ít quan tâm đến những vấn đề trần tục như vệ sinh cá nhân.

Trong một lá thư gửi tới bộ trưởng ngoại giao nước này năm 2014, đại sứ Ecuador tại Anh lúc đó là ông Juan Falconi Puig đã phàn nàn về thói quen chơi ván trượt trong nhà và đá bóng với những người tới thăm của Assange.

Ông Falconi cho biết Assange đã làm hỏng sàn nhà và cá.c bức tường khi chơi ván trượt, và khi bị một nhân viên an ninh lấy quả bóng đi, nhà sáng lập WikiLeaks đã ch.ửi bới, đòi lại quả bóng và sút vào người nhân viên này.

WikiLeaks va Julian Assange: Chuyen dai chua bao gio co hoi ket hinh anh 5

Sự hiện diện của Assange ở đại sứ quán, rất lâu sau khi Tổng thống Correa (người chấp nhận đơn tị nạn của Assange) hết nhiệm kỳ, cuối cùng đã kh.iến chính phủ ở Quito hết kiên nhẫn. Hồi năm ngoái, băng th.ông internet của Assange bị thu hẹp, và số người đến thăm cũng được giới hạn.

Và đến ngày 11/4, Tổng thống đương nhiệm Lenin Moreno tuyên bố trên Twitter: “Trong một quyết định độc lập, Ecuador đã rút lại trạng thái tị nạn của Julian Assange, sau khi ông ta v.i ph.ạm nhiều lần cá.c c.ông ước quốc tế và cá quy định trong đời sống hàng ngày”.

Xuất hiện tại tòa án ở Westminster, người sáng lập WikiLeaks b.uộc tóc gọn gàng và mặc một bộ vest màu xanh lịch lãm. Ở bên ngoài, hàng chục máy quay hướng vào cổng chính, và một nhóm những người ủng hộ hô vang: “Tự do, tự do, tự do cho Assange”.

Sơn Trần, Zing

Load More In Công nghệ

Leave a Reply

Check Also

‘Cánh tay phải’ của ông Kim Jong Un mất vị trí l.ãnh đ.ạo t.ình b.áo

Kim Yong Chol, quan chức cấp cao từng phụ trá.ch đàm phán h.ạt nh.ân với Mỹ, đã rời khỏi c…