Home Góc nhìn Xử kín Nguyễn Hữu Linh và những bất an, ngh.i kỵ từ cộng đồng

Xử kín Nguyễn Hữu Linh và những bất an, ngh.i kỵ từ cộng đồng

24 min read
0
0
65

Nếu kh.ông có niềm tin, những phiên toà x.ét x.ử kín sẽ bị coi là bảo vệ cho b.ị c.áo có quyền chức cao chứ kh.ông phải là bênh vực cho người yếu thế.

Yêu cầu đầu tiên của pháp luật và thực thi pháp luật là phải bình đẳng, giữa tất cả những c.ông dân với nhau, kh.ông quan trọng địa vị và xuất thân.

Chính vì thế, nếu như cùng một quy định hoặc giữa cá.c vụ việc giống nhau, mà nếu sự áp d.ụng pháp luật lại khá.c nhau, thì cộng đồng có quyền ngh.i ng.ờ về tính bình đẳng của hệ thống pháp luật.

Vụ việc TAND quận 4, TP.HCM th.ông báo sẽ tiến hành x.ét x.ử kín v.ụ á.n d.âm ô với người dưới 16 tuổi mà ông Nguyễn Hữu Linh là b.ị c.áo cũng là một dịp để cộng đồng đặt câu hỏi về sự bình đẳng đó.

“Xử kín” vốn dĩ là một biện pháp đã có từ lâu trong Bộ luật Tố tụng H.ình s.ự (BLTTHS). Theo đó, c.ông chúng lẫn báo giới sẽ kh.ông được phép tiếp cận phiên x.ét x.ử; chỉ có những người tham gia và tiến hành tố tụng được quyền tham gia.

Ngoài ra, “xử kín” kh.ông có nghĩa là mọi thứ đều diễn ra phía sau cánh cửa đóng kín và kh.ông chịu sự giá.m s.át của cộng đồng, truyền th.ông. BLTTHS quy định rất rõ rằng tất cả cá.c v.ụ á.n x.ét x.ử kín thì đều phải t.uyên á.n c.ông khai.

“Xử kín” kh.ông có nghĩa là mọi thứ đều diễn ra phía sau cánh cửa đóng kín và kh.ông chịu sự giá.m s.át của cộng đồng, truyền th.ông.

Tất nhiên, ngay cả khi bản án được tuyên c.ông khai thì cũng kh.ông phải là kh.ông có những bất lợi cho việc giá.m s.át.

Trong cá.c v.ụ á.n x.ét x.ử kín, toà chỉ được tuyên c.ông khai phần quyết định, còn những phần khá.c của bản án như tóm tắt v.ụ á.n, và quan trọng nhất là phần lập luận của toà, thì sẽ kh.ông được phép tuyên c.ông khai.

Điều này trên thực tế cũng kh.iến cho việc giá.m s.át khó khăn hơn vì cộng đồng sẽ chỉ biết đến kết quả của v.ụ á.n chứ kh.ông nắm rõ được diễn biến, đặc biệt là những ch.ứng c.ứ và lập luận của toà để đạt được kết quả đó.

Tuy nhiên, việc “xử kín” được đưa ra là nhằm phục vụ những mục đích rất rõ ràng. Theo BLTTHS Việt Nam, “xử kín” được tiến hành khi toà án xét thấy “cần giữ bí mật nhà nước, thuần phong, mỹ tục của dân tộc, bảo vệ người dưới 18 tuổi hoặc để giữ bí mật đời tư theo yêu cầu chính đáng của đương sự”.

Từ năm 2017, ngành toà án đã có chủ trương x.ét x.ử kín cá.c v.ụ á.n mà người dưới 16 tuổi là n.ạn nh.ân của t.ội ph.ạm liên quan đến t.ình d.ục nhằm đảm bảo bí mật danh tính cho n.ạn nh.ân và tránh cho n.ạn nh.ân khỏi những bàn tán kh.ông cần thiết từ phía c.ông luận.

Cụ thể hoá hơn thì TAND Tối cao đã có th.ông tư áp d.ụng từ tháng 12/2018. Theo đó, trong một số trường hợp rất cụ thể – khi bị h.ại là người dưới 18 tuổi; là n.ạn nh.ân của cá.c t.ội ph.ạm t.ình d.ục; và bị tổn thương ngh.iêm trọng về tâm lý hoặc cần sự hỗ trợ về điều kiện sống, học tập do kh.ông có môi trường gia đình lành mạnh như những người dưới 18 tuổi khá.c – thì b.ắt b.uộc TAND phải tiến hành xử kín.

Tất nhiên, cá.c trường hợp khá.c, chẳng hạn như vụ Nguyễn Hữu Linh, việc xử kín kh.ông đương nhiên tiến hành, mà phải dựa trên nhận định của toà án hoặc yêu cầu của đương sự (và trên thực tế thì việc xử kín được áp d.ụng theo yêu cầu từ đại diện hợp pháp của người bị h.ại).

Nhìn về khía cạnh xu hướng thì có thể thấy rằng c.ông chúng nên dần làm quen với việc một v.ụ á.n ấu d.âm sẽ được xử sau cánh cửa đóng kín.

Đúng là toà án đã kh.ông cân nhắc kỹ khi kh.ông xử kín những v.ụ á.n ấu d.âm trước đây, chẳng hạn như v.ụ á.n của Nguyễn Khắc Thuỷ ở Vũng Tàu hay của Cao Mạnh Hùng ở Hà Nội. Tuy nhiên, những v.ụ á.n gần đây đều đang có xu hướng x.ét x.ử kín, ví d.ụ như v.ụ á.n gi.ao c.ấu với người dưới 16 tuổi ở Thái Bình.

Việc x.ét x.ử kín có thể xem là bước tiếp theo của việc bảo vệ n.ạn nh.ân.

Chúng ta cần nhớ rằng danh tính lẫn hình ảnh của n.ạn nh.ân trong v.ụ á.n ông Nguyễn Hữu Linh đã được bảo vệ tương đối tốt trong suốt thời gian v.ụ á.n được đ.iều tr.a. Do đó, việc x.ét x.ử kín có thể xem là bước tiếp theo của việc bảo vệ n.ạn nh.ân.

Tuy nhiên, vì sao một quy định với mục đích tốt như vậy lại vấp phải nhiều sự ngh.i kỵ từ cộng đồng?

Có thể thấy, rất nhiều người đang lo ngại rằng việc kh.ông đưa ông Linh ra x.ét x.ử c.ông khai (hay thậm chí là xử lưu đ.ộng) là một sự th.ất v.ọng và là một ng.uy c.ơ v.ụ á.n kh.ông được x.ét x.ử đúng người, đúng pháp luật. Thực tế thì đây là lo ngại có cơ sở và đó là lý do mà kh.ông phải khi nào thì x.ét x.ử kín cũng được ủng hộ.

Cá.c cơ quan nhân quyền Liên Hợp Quốc chưa bao giờ khuyến khích việc x.ét x.ử kín và kh.ông nhiều quốc gia trên thế giới mở rộng việc x.ét x.ử kín ra đến cá.c v.ụ á.n có liên quan đến ấu d.âm. Một lập luận phổ biến để giải thích điều này là nếu cần bảo vệ danh tính n.ạn nh.ân thì có nhiều hơn duy nhất một cá.ch là xử kín.

Chẳng hạn như Anh hoặc Hong Kong đã áp d.ụng việc thẩm vấn n.ạn nh.ân qua camera. Theo đó chỉ có th.ẩm ph.án được phép nhìn thấy mặt n.ạn nh.ân, còn những khán giả tham gia phiên toà thì kh.ông.

Tuy nhiên, cá.ch thức này cũng đòi hỏi cơ sở vật chất và tập huấn kỹ lưỡng mà có lẽ ngành tư pháp Việt Nam chưa đáp ứng được.

Nếu kh.ông có niềm tin, những phiên toà x.ét x.ử kín sẽ bị coi là bảo vệ cho b.ị c.áo có quyền chức cao chứ kh.ông phải là bênh vực cho người yếu thế.

Xét xử cá.c v.ụ á.n mà người tham gia tố tụng (cho dù là b.ị c.áo hay n.ạn nh.ân) là người dưới 16 tuổi là một việc làm cần cân nhắc cẩn thận.

Những phiên toà như thế này kh.ông chỉ mang mục đích trừng ph.ạt k.ẻ làm sai, r.ăn đ.e t.ội ph.ạm tiềm năng, hay thậm chí là xoa dịu dư luận xã hội, mà còn phải đặt quyền lợi của n.ạn nh.ân lên trước nhất.

Đôi lúc, trong cá.c v.ụ á.n, yếu tố nhân thân của b.ị c.áo được người ta quan tâm, cân nhắc nhiều hơn là yếu tố nhân thân và tương lai của n.ạn nh.ân.

Xét xử kín trong v.ụ á.n Nguyễn Hữu Linh, trong bối cảnh hiện nay, là một cá.ch mà toà án bảo vệ người bị h.ại khỏi những tổn th.ương t.âm lý sau này, cũng như sự tò mò kh.ông cần thiết của c.ông chúng.

Và ngành tư pháp cũng nên xem đây là cơ hội để củng cố niềm tin của c.ông chúng vào sự anh minh của toà án. Vì nếu kh.ông có niềm tin, những phiên toà x.ét x.ử kín sẽ bị coi là bảo vệ cho b.ị c.áo có quyền chức cao chứ kh.ông phải là bênh vực cho người yếu thế.

Lê Nguyễn Duy Hậu, theo Zing

Illustration: Như Ý

Xu kin Nguyen Huu Linh va nhung bat an, ngh.i ky tu cong dong hinh anh 3

Lê Nguyễn Duy Hậu

Luật sư

Lê Nguyễn Duy Hậu là một luật sư tại TP.HCM. Anh ngh.iên cứu về hiến pháp, quản trị quốc gia, quyền con người và cá.c vấn đề xã hội. Anh tốt ngh.iệp Đại học Luật TP.HCM vào năm 2010 và có bằng thạc sĩ tại Viện Pháp luật và Tài chính, Đại học Goethe Frankfurt (Đức).

 

Load More In Góc nhìn

Leave a Reply

Check Also

Triệt phá đ.ường d.ây sản xuất, lưu hành tiền giả cực lớn

(NLĐO) – Theo l.ời kh.ai ban đầu của cá.c đ.ối t.ượng, đ.ường d.ây này đã sản xuất và lưu …